Arşiv 
0 - 3 YAŞ ÖNCESİ OYUN-OYUNCAK

Bu hafta sizlere çok karşılaştığım bir soruyu cevabıyla yazmak istedim:
Çocuğum için hangi, ne tür oyuncaklar uygun olur ne alalım? Onunla nasıl oynayalım?

İlk andan itibaren tüm yeni doğmuş bebekler çevrelerinden haberdardır. Önceleri zamanının çoğunu uykuya ayırsa da kısa süre sonra ağlama ve beslenme dışında kalan zamanlarda uyanık kalmayı artıracak ve sizden ilgilenmenizi isteyecektir. Bu noktada çoğu ebeveyn korkmaya başlar kucağa alıştırmayalım aman derdine düşer zira her ailede herkesi bezdirmiş bir kucağa alışmış çocuk öyküsü mutlaka vardır.Öncelikle sizlerle doğumdan 3 aya kadar olan dönemde neler yapabilirsiniz bebeğinizle bunu paylaşmak isterim.

GÖRME VE DUYMAYA YÖNELİM

İlk andan itibaren parlak renkteki objelere, seslere ve özellikle insan yüzüne ve sesine tüm bebekler tepki verir. ilk verdikleri tepki hareketsizleşip dinleme moduna geçmeleridir. Bebekler doğumdan itibaren yüzüne 20-25cm uzaklıktaki nesneleri ve yüzleri görebilirler.onun için biraz uyanık kalmaya başladıkları anlarda bakabileceği parlak, hareketli oyuncaklar ve resimleri temin edip bu uzaklıkta bir yerlere koyun. Onunla bol bol konuşup şarkı söyleyin, onlar sizin sesli şarkı söylemenizden çok hoşlanır, ayrıca bu onun, dinleyip anlayabilmesi ve ileriki konuşmaları için gereklidir. Bebeğinize hangi şarkıyı söylediğiniz ve ne anlattığınız o kadar önemli olmasa da daha çok çocuk şarkıları ve ninnilerin tınılarından haz duyarlar ve gevşerler. Bu dönemde önemli olan ne konuştuğunuz değil onunla iletişim kurabilmek için zaman ayırmanız çok önemlidir. Bazı bebekler arka planda sürekli bir tını ses olmasından hoşlanırlar, bazı bebekler ise çevrelerinin oldukça sessiz ve sakin olmasını arzu ederler. Onun için evde, odada sürekli müzik yada sesli ortam sağlanması mı yoksa sessiz ortam mı bunu bebeklerin ilk aydaki tepkilerini gözleyerek bulabilirsiniz.
Sesleri takip 6 haftadan sonra başlar ki bu dönemde çıngıraklar, cikcik sesli oyuncaklar, hareketle şıngırtı sesi çıkaran eldivenler, müzikli dönenceler veya müzik kutuları tüm ilgisini çeker. Ellerini bir amaca yönelik kullandığında dokunduğu yada rastgele çarptığı nesnenin ses çıkarması veya hareket etmesi ona inanılmaz keyif verecektir. Özellikle dönen müzikli bir dönence yada bir elbise askısına asılmış zil ve çıngırakları sadec yatağında değil, altını değiştirirken yada ana kucağında onu oturttuğunuzda da kullanabilirsiniz. Bir de şu rüzgar çanı dediğimiz değişik tarz asılabilen seramik metal yada deniz kabuklarından yapılma oyuncakları da gelip geçerken çarpabileceğiniz yada sizin rüzgarınızdan etkilenebileceği bir yere asıp onun ilgisini çekmesini sağlayabilirsiniz.

HAREKET

Bebekler hareket halinde olmayı severler. Daha bugün bir bebeğimin babası sordu 'Ben kucağımda onunla oturunca bir süre sonra sıkılıyor kalkıp dolaşınca huzurlu oluyor neden diye?' Anne karnını onlara hatırlatan devinim hep hoşlarına gitmiştir. Arabasıyla gezdiğinde, kanguruyla kucağınızda taşırken yada kollarınızda sallanarak uykuya dalması hep aynı nedenledir. Hoşuna giden şeyle huzura kavuşur. Eğer bebeğiniz uykusuz ve heyheyleri üzerinde ise evde kanguru yada askı şeklinde eski köy anneleri tarzı bir şey kullanarak bebeğinizi gövdenize asabilirsiniz bu onu size temas etmesi, kalp sesiniz duyması ayrıca sizinle beraber devinim içinde olması nedeniyle sakinletecektir ve bu ona sizin hareketinizle onun kendi bedenini ve kafasını size uyumlu kontrol etmeyi de öğretecektir. 2 aylıktan itibaren ayaklarını erişebildiği mesafedeki top, balon gibi hareketli cisimlere önceleri rastgele tekmesinin değmesi gittikçe bilinçli yapmaya çabalayacağı bir oyun yaratacaktır.2,5 3 aylık bebekler yataklarında veya ana kucakları veya arabalarına asılı objelere var gücüyle vurmaya ve vurunca hareket eden objeden keyif almaya başlayacaktır.

DOKUNMA VE SAKİNLİK EN İYİ BANYODA YAŞANIR

Bir de bebekler anne karnında sıkışık sarıp sarmalanmış olduklarından doğum sonrası yaşadıkları ona garip gelebilir. O nedenle onu kendini güvensiz hissedebileceği anlarda kucağınızda olmayı hatta sizin tarafınızdan sarılıp sarmalanmasını, isteyebilir buna şaşırmayın. Ayrıca uykuya daldıklarında anne karnındaki durumu ona hissettirecek bir ortam daha rahat huzurlu uyumasını sağlayacaktır ki bunun için U şeklinde içi doldurulmuş destek yada koca yastıkları kullanarak onu sarmalayarak ona rahimdeki güvenli ortamını oluşturabilirsiniz.
Banyo vakti bebeğinizin dokunma ve hissetme dünyasını keşfetmesi için ideal bir fırsattır. ilk birkaç banyoda her ebeveyn ürkse de bunu yapmayı başkalarına bırakmama cesaretini gösterebildiği an o kaygıya nokta konulur. Zira bebekler banyoda yoğun duygulanım yaşarlar. eğer bebeğiniz banyoda yada soyunurken ağlıyor ve hassas oluyorsa bu onun anne karnı ile dış dünya farkını hissetmesinden gelir ki onu sessiz ve sakin bir şekilde yatışana kadar tutun dikkatini çekmek adına kuru gürültü yada panik yapmayın. Bir süre içinde sizin sakinliğiniz ona geçecek ve o da bunu çok kısa zamanda algılayacaktır. Vücuda uygun sıcaklıktaki suyla temas ve uzuvların özgürce çıplak olarak suda hareket ettirmek onlara aslında hep keyif verir ve onları sakinleştirir. Ayrıca ten teması bebeklerin en haz aldığı olaydır. Eğer banyoda tek başına değilseniz ılık duşa bebeğinizle girin onu kucağınıza alıp göğsünüze yaslayın. Bu işlem özellikle evvelce yıkanmaktan hoşlanmayan bir bebeğin sudan zevk almasını sağlamak için önerimdir. Banyoyu sıcak buharla (girmeden sıcak suyu 1-2 dakika akıtarak aynada buğu yapmak) doldurduğunuz durumda korkmayın bebeğiniz üşümeyecektir. Siz rahat olursanız o da rahat olacaktır. Doldurulmuş bebek küvetlerinde bebeklerinizi koltuk altında tutarak ileri geri hareketlendirin yumuşak bir lifi sabunlayarak gövdesinden geçirmeniz esnasında bu hareketleri paniksiz yavaşça ve yaparsanız haz aldığını kolayca göreceksiniz. Bebekler altları açıldığında deneyimledikleri çıplaklık ve özgür hareketten çok keyif alırlar. Bu an, onlara dokunmak, okşamak ve masaj yapmak için ideal bir zamandır. Lütfen üşümesinden korkarak alt değiştirme zamanlarını tam bir 'ne kadar hızlı o kadar iyi' gibi düşünerek gereksiz bir yarışa dönüştürmeyin.
Küçük bebeklerle oyunda bir diğer olasılık dokunma temas duygularına hitap edebilmektir. Farklı dokunuşların hepsini fark ederler. Bir koyun postunda, yün halıda, yumuşak bir battaniyede desenli ses efektleri eklenmiş oyun halılarına teniyle temas ettiğinde tüm bedeni ve beyni uyarılır. Yumuşak bir oyuncağın tüyüyle, karnını yada yüzünü okşayabilirsiniz. Yumruklarını gevşettiğinde ipeksi, kaygan, sert -kaba veya yumuşak tüylü ve zararsız nesneleri avucuna verebilirsiniz. Algıladığını çok belli edemese de algılayacaktır aradaki farkları.
Özellikle bizim gibi korumacı anne toplumunda olmalarının dezavantajlarını yok etmek adına diyorum ki şayet hava şartları uygun ise bırakın 2-3 aylık çocuğunuz bahçede yere serilmiş bir yaygı üzerinde çıplak bacak kol temas etsin. Yada bebek arabalarında esen meltemde onları örtmeyin tenine rüzgar temas etsin onu okşayadursun. Unutmayalım bizler nasıl ve nerelerde büyüdük Gerçek anlamda bilinçli ebeveyn olmak, aslında üzerine titremek adına yapılan doğru gibi görünen yanlışlardan mantığımızla uzak kalmakla başarılacaktır.
Sevgilerimle…

Dr. Sema Özörnek




© 2005 www.semaozornek.com